Nieuwe studie naar mentaal welzijn bij 16.000 studenten legt pijnpunten bloot

Mentaal welzijn moet prioriteit zijn van onderwijsbeleid

Twee op vijf studenten voelde zich het afgelopen jaar nooit of bijna nooit goed in hun vel. Een op vijf studenten studenten had het voorbije jaar zelfmoordgedachten. Dat blijkt uit de eerste Vlaanderenbrede bevraging naar het mentaal welzijn van studenten door de Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS). Julien De Wit, bestuurder sociale zaken bij VVS: “Deze cijfers moeten een wake-up call zijn voor het hoger onderwijs. Mentaal welzijn van studenten moet een grotere prioriteit worden van het Vlaams onderwijsbeleid.”

Maar liefst 16.000 studenten vulden die in. VVS organiseert vandaag, 12 oktober 2021, de Conferentie Mentaal Welzijn, waar het haar onderzoek naar het mentaal welzijn van studenten in de Vlaamse Gemeenschap presenteert en advies geeft aan politiek en hogeronderwijsinstellingen.

Julien De Wit, bestuurder Sociale zaken bij VVS: “Tot op heden was er te weinig geweten rond de toestand van het mentaal welzijn van de Vlaamse student. Met deze bevraging maakte VVS een eerst nulmeting op van het mentaal welzijn van studenten in de hele Vlaamse Gemeenschap. Dat is een primeur, want tot nu toe gebeurde dat steeds per instelling wat vergelijking moeilijk maakte.” De nulmeting gebeurde dankzij middelen vanuit het kabinet van minister Van Onderwijs Ben Weyts.

Cijfers gaan de slechte kant op

Algemeen gezien gaat het relatief goed met de meeste studenten. De grootste groep is ‘gematigd mentaal gezond’. Toch is het belangrijk dat we nu actie ondernemen, want er is een verhoging zichtbaar op vlak van zelfmoordgedachten, depressies en ook een stijging van ongeveer 10% wat betreft studenten die een psychische moeilijkheden ondervinden.

Julien De Wit: “Ons onderzoek bevat heel wat data die het beleid kan gebruiken om goed beleid uit te bouwen.” Enkele cijfers: Meer dan 6 op 10 studenten geeft aan altijd of bijna altijd moe te zijn. Meer dan 1 op 3 studenten voelt zich nooit of bijna nooit goed in zijn vel. Bijna 1 op 3 studenten heeft in het afgelopen jaar paniekaanvallen gehad.

Bestuurder Sociale zaken Julien De Wit: “Vier op de tien studenten ondervindt vandaag psychische moeilijkheden en dat aantal gaat in stijgende lijn. Uit ons onderzoek blijkt duidelijk dat we veel van die moeilijkheden hadden kunnen vermijden met een goed en preventief mentaal welzijnsbeleid. We moeten dus nú het beleid bijsturen.”

Veerkracht en verbondenheid sleutel tot preventie

Er zijn dan ook duidelijke oplossingen. “Onze organisatie heeft in totaal 54 concrete beleidsaanbevelingen klaar. Daar kunnen onze politici en de hoger onderwijsinstellingen heel vlot mee aan de slag. De aanbevelingen focussen zowel op een preventief als op een reactief beleid,” aldus De Wit.

“We vragen hogeronderwijsinstellingen dat ze op vlak van bezoeken aan de studentenpsycholoog een maximale wachttijd van 2 weken hanteren. Verder vragen we dat de overheid zorgt voor een gegarandeerde en volledige terugbetaling van psychologische hulpverlening,” zegt Julien De Wit. Dat zijn twee concrete beleidsaanbevelingen op vlak van reactief beleid.

Interventies die gericht zijn op veerkracht en verbondenheid van studenten zijn verder ook noodzakelijk om preventief mentale problemen tegen te gaan. “We moeten enerzijds studenten de tools geven om meer veerkracht te hebben en op tijd hulp te zoeken en anderzijds onderwijsinstellingen een context laten bieden om het sociale weefsel te versterken én inclusief te maken. Die tools en context staan beschreven in ons advies”, aldus Julien De Wit. Meer beleidsaanbevelingen zijn terug te vinden in ons advies mentaal welzijn.

Kwetsbare groepen

Uit het onderzoek bleek ook een positief verband tussen problematisch alcohol- en middelengebruik en het voorkomen van psychische stoornissen. De meeste verslavingen kennen hun start tijdens de studentenjaren en kunnen dus aangepakt worden. Ook LGBTQIA+-studenten, studenten met een migratieachtergrond en studenten die (gedeeltelijk) financieel zelfredzaam zijn, vormen een kwetsbare groep op vlak van mentaal welzijn.“

Specifiek voor hen vragen we daarom voor meer onderzoek naar deze kwetsbaarheid en meer middelen voor studietoelagen. Tenslotte vragen we aan hogeronderwijsinstellingen om de mogelijkheid te voorzien een buddywerking uit te bouwen voor de groepen die extra aandacht verdienen.”

U vindt het Rapport Mentaal Welzijn hier; het Beleidsadvies Mentaal Welzijn hier.

Wat is VVS?

De Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS), behartigt de belangen van elke student die studeert aan een hogeschool of universiteit van de Vlaamse Gemeenschap. VVS strijdt bij de overheid en de hogeronderwijsinstellingen voor een kwaliteitsvol, maar ook toegankelijk hoger onderwijs voor elke (toekomstige) student zonder onderscheid. Ieder jaar verkiest VVS een nieuw bestuur om deze taak in de praktijk op te nemen. Zij worden verkozen door de studentenraden en hebben zo draagvlak aan alle instellingen.