Beleidsadvies Mentaal Welzijn

2021-10-12

Studeren is meer dan het verwerken van leerstof alleen. Tijdens de studententijd krijgen jonge mensen de mogelijkheid zichzelf te leren kennen, ervaringen op te doen en hun persoonlijkheid vorm te geven. Het is daarbij belangrijk dat studenten zich goed in hun vel voelen. Aandacht voor het mentaal welzijn van studenten is onontbeerlijk.

Het bevorderen van het mentaal welzijn van studenten is een collectieve verantwoordelijkheid van zowel de overheden als van de
hogeronderwijsinstellingen, de studenten en hun omgeving. VVS vindt dat het mentaal welbevinden van studenten als een kerntaak van het hoger onderwijs en de overheid beschouwd moet worden. Er moet enerzijds worden ingezet op preventieve maatregelen, die verlaagd psychisch welbevinden en zelfs psychische stoornissen voorkomen. Anderzijds is het ook zaak een goede begeleiding aan te bieden aan personen die zich reeds slecht in hun vel voelen of zelfs te kampen hebben met psychische stoornissen. Daarom is er naast een preventief beleid ook een reactief beleid nodig om die studenten te helpen.

De Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS) adviseert:

Op vlak van preventieve maatregelen & gezondheidsbevordering:

• Werk participatief en betrek verschillende doelgroepen bij het organiseren van gezondheidsbevorderende interventies en
  sensibiliserende campagnes.
• Pak als overheid gezondheidsongelijkheid aan, aan de hand van het concept ‘proportioneel universalisme’.
• Geef mental health literacy een ruime plaats binnen de verschillende onderwijsniveaus en onderzoek de mogelijkheid om
  dit thema structureel te verankeren in de onderwijsdoelen van het basisonderwijs.
• Ga het stigma rond hulpverlening tegen door in het onderwijs en in de media een correct beeld te schetsen rond hulpverlening.
  Studenten moeten immers niet beschaamd zijn een hulpverlener te contacteren wanneer dat nodig is.
• Zet als overheid de (social) mediapartners ertoe aan een mediapact rond mentaal welzijn te sluiten waarin zij aangeven
  taboedoorbreking en gezondheidseducatie centraal te zetten.

Op vlak van preventieve maatregelen & verbondenheid:

• Bied als hogeronderwijsinstelling voldoende ondersteuning aan voor studenten en studentenorganisaties die groepssessies willen
  organiseren waar studenten terecht kunnen om te praten over hun mentaal welzijn. Duid als instelling een aanspreekpunt aan waar
  men terecht kan voor deze ondersteuning.
• Leg als hogeronderwijsinstelling – bij de ondersteuning aan studenten(organisaties) – de focus op community-building en peer
  support. Geef de organiserende studenten hierbij een adequate ondersteuning vanuit de studentenvoorzieningen.
• Bouw als hogeronderwijsinstelling een buddywerking uit voor iedereen die er nood aan heeft (of bouw die buddywerking verder
  uit indien die binnen de instelling al bestaat).
• Voorzie als hogeronderwijsinstelling de mogelijkheid om voor bepaalde doelgroepen (LGBTQIA+- studenten, trans* studenten,
  studenten met een beperking, etc.) een buddy te hebben die zich in een gelijkaardige situatie bevindt. Zet daarnaast in op een
  effectieve buddywerking en zorg voor de adequate ondersteuning van buddy’s.
• Zet als hogeronderwijsinstelling verder in op het verstrekken van informatie over studentenvoorzieningen en bestaande
  professionele hulp op vlak van mentaal welzijn op startersdagen.
• Blijf als studentenorganisatie aan introspectie doen om zo inclusief mogelijk te zijn.
• Voorzie binnen elke hogeronderwijsinstelling locaties en infrastructuur waar studenten kunnen samenkomen.
• Ondersteun als hogeronderwijsinstelling de faculteiten / departementen / opleidingen bij het uitwerken van een
  gecoördineerd beleid omtrent mentaal welzijn. Stel als hogeronderwijsinstelling een instellingsgebonden mentaal
  welzijnsplan op met een concrete visie en duidelijke doelstellingen. Plaats in dat plan de student centraal en zorg voor een overzicht
  van good practices en groeipunten.
  

Op vlak van reactieve maatregelen & het zorgaanbod:

• Voorzie als overheid een kwaliteitscontrole van het bestaande aanbod aan e-health en maak dit aanbod bekend onder studenten.
• Streef er als hogeronderwijsinstelling naar een maximale wachttijd te hanteren van 2 weken voor een bezoek aan de studentenpsycholoog. Voorzie ook de mogelijkheid tot het bieden van noodhulp.
• Investeer als Vlaamse overheid extra in psychologische hulpverlening binnen de hogeronderwijsinstellingen zodat
  studenten minder snel doorverwezen moeten worden naar hulpverlening buiten de hogeronderwijsinstelling. Doe dit door middel van voldoende middelen aan de studentenvoorzieningen beschikbaar te stellen. Voldoende betekent dat studenten die nood hebben aan wekelijkse sessies gratis beroep kunnen doen op die hulpverlening en dat binnen de twee weken. Met deze middelen kan onder andere het aantal studentenpsychologen verhoogd worden.
• Onderzoek als overheid de piste om binnen de studentenvoorzieningen gekleurde middelen beschikbaar te stellen voor het werkveld ‘medische en psychologische hulpverlening’.
• Zorg als overheid voor gegarandeerde en volledige terugbetaling van psychologische hulpverlening. Wanneer een student
  doorverwezen wordt naar een reguliere psycholoog, moet aan de student meegegeven worden dat bijna alle
  studentenvoorzieningen enkele beurten bij een reguliere psycholoog terugbetalen. Dit zal helpen om de financiële drempel
  te verlagen.
• Werk als overheid, onderwijslandschap en media samen om alle barrières die studenten ervaren om de stap te zetten naar
  hulpverlening weg te werken.
• Maak het als hogeronderwijsinstelling mogelijk om een online afspraak te maken bij een studentenpsycholoog. Drempels zoals
  telefonisch een afspraak plannen, moeten weggewerkt worden.

Omtrent de link met het studie- en het studentenleven:

• Monitor als hogeronderwijsinstelling op regelmatige basis de studietijd die opleidingsonderdelen in beslag nemen en vraag aan
  de opleidings- en onderwijscommissies om bij te sturen waar nodig.
• Voorzie als hogeronderwijsinstelling in adequate, individuele begeleiding voor studenten bij het samenstellen van hun
  studieprogramma.
• Bied als hogeronderwijsinstelling ouders of derden duidelijke informatie aan over de werking van het hoger onderwijs, zodat hun
  verwachting t.a.v. het hoger onderwijs in lijn liggen met de realiteit.
• Erken als hogeronderwijsinstelling en als overheid het belang van de rol van studiebegeleiding in de brede basis van de
  hulpverlening naast een ondersteunende rol op het vlak van onderwijs en studeren. Ondersteun hen in hun signaal
  detecterende functie en investeer in hen, zodat zij voldoende tijd kunnen uittrekken voor de individuele problemen van studenten.
• Zorg er als school voor dat leerlingen reeds vanaf het vijfde middelbaar kennismaken met het hoger onderwijs zodat ze voldoende tijd hebben om zich grondig te informeren.
• Zorg er als Vlaamse overheid voor dat de hogeronderwijsinstellingen voldoende middelen hebben om
  studenten op maat en indien nodig individueel – te kunnen begeleiden.
• Blijf als overheid, hogeronderwijsinstellingen en studentensteden inzetten op sensibilisering van jongeren omtrent
  alcohol- en middelengebruik.
• Voorzie als studentenorganisatie ook non-alcoholische alternatieven tijdens activiteiten.
• Voorzie als steden en gemeenten de mogelijkheid om gratis water aan te bieden op plaatsen waar veel studenten
  samenkomen. Doe dit in de vorm van drinkfonteinen of ga in overleg met de horecasector om gratis kraantjeswater te voorzien
  in alle cafés.
• Ga met jongeren in gesprek over alcohol- en middelengebruik om deze thema’s bespreekbaar te maken en peer pressure de
  wereld uit te helpen.

Omtrent groepen die extra aandacht verdienen als het over mentaal welzijn gaat:

• Voer als overheid diepgaand onderzoek naar het mentaal welzijn van LGBTQIA+-studenten uit.
• Zet als hogeronderwijsinstelling in op het respecteren van de voornaamwoorden van trans* personen.
• Voorzie als hogeronderwijsinstelling veilige ruimtes voor LGBTQIA+-studenten waar deze de mogelijkheid krijgen peer
  support te krijgen en zichzelf te zijn. Ondersteun dit via de studentenvoorzieningen.
• Werk als hogeronderwijsinstelling en overheid participatief bij het opstellen van maatregelen en regelgeving die LGBTQIA+-
  studenten aangaan. Vermijd een diversiteitsbeleid dat louter door een hogere autoriteit wordt opgelegd.
• Vermijd als overheid en als hogeronderwijsinstelling onnodig gegenderd taalgebruik.
• Vermijd als hogeronderwijsinstelling onnodig gegenderde infrastructuur.
• Voorzie als hogeronderwijsinstelling de mogelijkheid voor bepaalde doelgroepen een buddy te hebben die zich in een
  gelijkaardige situatie bevindt. Denk daarbij aan LGBTQIA+- studenten, in het bijzonder trans* studenten, studenten met een beperking et cetera. Het belang van een peer die gelijkaardige ervaringen heeft en deze kan delen, mag niet onderschat worden.
• Werk als hogeronderwijsinstelling een sterk gender- en inclusiebeleid uit.
• Investeer als Vlaamse regering fors in de studietoelagen, gezien deze vandaag de dag vaak ontoereikend zijn.
• Onderzoek als overheid of de voorwaarden waar studenten aan moeten voldoen om recht te hebben op studietoelage niet te beperkend zijn.
• Verlaag als hogeronderwijsinstelling waar mogelijk de kosten verbonden aan studeren.
• Communiceer als hogeronderwijsinstelling transparant over alle kosten binnen de gehele opleiding en voorzie ook informatie
  per opleidingsonderdeel.

Contactgegevens

Dossierbeheerder: Babette Demeester, Sander Vanmaercke & Julien De Wit

Contact: sociaal@vvs.ac

De rapporteur is bij VVS verantwoordelijk voor de totstandkoming van een standpunt. Hij of zij toetst af wat de VVS-leden in het standpunt weerspiegeld willen zien.

Contact bestuur VVS: info@vvs.ac

Het bestuur vertegenwoordigt VVS en wordt voor één academiejaar verkozen door de leden van de algemene vergadering.