Standpunt Stages in de Zorgsector

2023-12-18

De zorgsector kampt al lange tijd met een structureel personeelstekort. Maar naast de impact hiervan op patiënten zien we als Vlaamse Vereniging van Studenten nog een groep die ernstig onder dit tekort gebukt gaat: de studenten die stage lopen in de zorgsector. In april 2023 werden we overspoeld met verhalen van studenten verpleegkunde die lange shifts draaien zonder adequate begeleiding, zelfstandig verpleegtechnische handelingen dienen uit te voeren waarvoor ze nog niet voldoende opgeleid of gemachtigd zijn, buitensporige uren draaien en nog vele andere uitdagingen ondervinden. Later werd bekend dat dit niet beperkt is tot de verpleegkundestudenten, maar dat elke stage in de zorgsector met vergelijkbare problemen kampt. Dit geldt met name voor stageplaatsen die 24/7 operationeel zijn en waar te allen tijde zorgbehoevenden aanwezig zijn. Daarnaast gelden deze uitdagingen ook voor studenten in de thuisverpleging.

Hierdoor dreigen stages geen leermomenten meer te zijn waarin studenten hun vaardigheden in de praktijk kunnen oefenen, maar veranderen ze in werkmomenten waar er weinig educatieve ondersteuning is. Dit heeft nadelige gevolgen voor zowel de studenten als patiënten, en kan zelfs leiden tot potentieel gevaarlijke situaties.

Dit standpunt richt zich niet alleen tot  de verpleegkundestudenten, maar ook tot geneeskundestudenten en studenten die stages lopen in paramedische vakgebieden zoals Ergotherapie, Logopedie, Audiologie, Biomedische Wetenschappen, Medische Beeldvorming en Radiotherapie. Ook studenten Vroedkunde en Kinesitherapie mogen hierbij niet over het hoofd worden gezien.

Met dit standpunt wil VVS aandacht vragen voor de problemen rondom de inzet van studenten in de zorgsector en geven we een reeks aanbevelingen om deze kwestie aan te pakken.

Gezien de implementatie van deze aanbevelingen deels onder de verantwoordelijkheid van de onderwijsinstellingen komt te vallen, hebben we voorafgaand aan deze publicatie overleg gepleegd met verschillende actoren, waaronder opleidingshoofden en stagecoördinatoren van zowel professionele en academische bacheloropleidingen, als masteropleidingen in de gezondheidszorg. Ook hebben we gesproken met enkele diensthoofden van ziekenhuisafdelingen. Op deze manier hebben we een beter inzicht gekregen in de huidige maatregelen die worden toegepast, evenals in de obstakels die zich voordoen bij de implementatie van deze maatregelen.

De Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS) vraagt dat

Meldingspunten

  • Onderwijsinstellingen dienen studenten uitvoerig te informeren over toegestane gedragingen tijdens stages, de definitie van professioneel gedrag, en wanneer er sprake is van het overschrijden van professionele grenzen.
  • Onderwijsinstellingen moeten studenten heldere richtlijnen verstrekken over waar en hoe ze problemen kunnen melden.
  • Onderwijsinstellingen dienen zich bewust te zijn van de angst die studenten kunnen ervaren bij het maken van een melding, en deze angst te erkennen.

Bevragingen

  • Na afloop van iedere stage dient de onderwijsinstellinganonieme bevragingen af te nemen om op de hoogte te blijven van eventuele problemen. VVS bepleit hierbij de implementatie van een Vlaanderenbrede en wetenschappelijke bevraging, specifiek afgestemd op diverse opleidingen binnen de zorgsector, zodat problemen direct zichtbaar en duidelijk worden.
  • Het is wenselijk om de stagebevraging te integreren in de stageloopbaan van de opleiding.
  • VVS pleit dat er op z’n minst op jaarlijkse basis overlegd wordt met alle stagepartners, en dat alle stageplaatsen op regelmatige basis worden bezocht door de onderwijsinstelling.

Kwaliteitswaarborging voor iedere stagiair

  • VVS is voorstander van een niet-beoordelende stagecoach of vertrouwenspersoon aan het begin van de opleiding toe te kennen aan de student. Deze stagecoach of vertrouwenspersoon blijft gedurende de gehele studieloopbaan liefst dezelfde. Op deze manier kan er een vertrouwensband ontstaan tussen de coach en de student en ervaart de student minder drempels bij het aankaarten van bezorgdheden of onaangename stage-ervaringen.
  • Stagementoren dienen voldoende tijd en ruimte te krijgen om studenten te begeleiden; hiervoor zijn aanpassingen in het huidige takenpakket en uurrooster nodig.
  • VVS benadrukt dat een positieve stage-ervaring essentieel is voor studenten om hun opleiding voort te zetten. Nog te vaak merken we dat studenten juist afhaken door negatieve ervaringen op stage.
  • Eerstejaarsstudenten moeten ook de kans krijgen om in grotere zorginstellingen stage te lopen.
  • VVS raadt een laagdrempelige manier van communicatie aan tussen de stagebegeleider en de student, waarbij een student op buitenlandse stage niet mag vergeten worden. 

De rol van de stagementoren

  • VVS pleit voor de toekenning van een nieuw kwaliteitslabel op Vlaams niveau aan stageplaatsen, gebaseerd op de Vlaanderenbrede bevraging, ingevuld door de studenten zelf.
  • Het kwaliteitslabel moet erkenning geven aan stageplaatsen voor hun inspanningen en tijd geïnvesteerd in kwaliteitsvolle stagebegeleiding. Daarnaast kan het andere stageplaatsen aanmoedigen om ook te investeren in verbetering van hun mentorprogramma en begeleiding van studenten.
  • Iedere student, ongeacht hun afstudeerrichting, heeft recht op vergoeding van vervoer naar de stageplaats, gratis en voldoende nabijgelegen parkeergelegenheid, betaalbare maaltijden en mogelijkheid tot overnachting.

Bekijk alle adviezen in het standpunt.

Contactgegevens

Rapporteur & contactpersoon: Robbe Van Leemput

Dossierbeheerder: Janne Wittoeck

Contact: onderwijs@vvs.ac

De rapporteur is bij VVS verantwoordelijk voor de totstandkoming van een standpunt. Hij of zij toets af wat de VVS-leden in het standpunt weerspiegeld willen zien.

Contact bestuur VVS: info@vvs.ac, +32 (0)2 893 24 84

Het bestuur vertegenwoordigt VVS en wordt voor één academiejaar verkozen door de leden van de algemene vergadering.